Zoekstrategie


Lees meer

Voor deze uitgangsvraag is gekeken naar de aanbevelingen over dit onderwerp in de NICE-richtlijn (NICE-richtlijn, 2012). Daarnaast is gezocht naar literatuur waarin het effect van gelijktijdig gebruik van anti-epileptica en hormonale anticonceptie wordt bekeken. Er is gezocht via de databases Medline, Embase en the Cochrane Library naar systematische reviews en randomized controlled trials (RCTs) vanaf het jaar 1999. Na het lezen van de volledige tekst werd één artikel geselecteerd. Voor de selectie werden de volgende criteria gebruikt:

  • De studie bekijkt het effect op de uitkomstmaten zwanger worden, serumspiegel anti-epileptica en/of aanvalsfrequentie.
  • De studie is relevant voor de huidige Nederlandse situatie.

Samenvatting van de literatuur


Lees meer

NICE-aanbevelingen

  • Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd moet de mogelijkheid van interacties tussen anti-epileptica en orale anticonceptie worden besproken. Er moet een afweging worden gemaakt tussen de risico’s en de voordelen van behandeling met deze (combinatie van) medicatie.
  • Met meisjes in de vruchtbare leeftijd en met (de verzorgers van) jonge meisjes die waarschijnlijk ook in de vruchtbare leeftijd behandeling nodig hebben, moet de mogelijkheid van interacties tussen de anti-epileptica en orale anticonceptie besproken worden. De risico’s en de voordelen van behandeling met deze (combinatie van) medicatie moet tegen elkaar afgewogen te worden.
  • Bij vrouwen en meisjes in de vruchtbare leeftijd moeten de risico’s en de voordelen van de verschillende anticonceptie methodes worden besproken, inclusief die van het progestageen (levonorgestrel) bevattend spiraaltje (IUD).
  • Als een vrouw of een meisje enzyminducerende anti-epileptica gebruikt en er toch voor kiest om de gecombineerde anticonceptiepil te gebruiken moet er advies gegeven worden over de dosering.
  • De uitsluitend progestageenbevattende anticonceptiepil wordt niet aanbevolen als betrouwbaar anticonceptivum voor vrouwen en meisjes die enzyminducerende anti-epileptica gebruiken.
  • De progestageenbevattende implantatiestift voor onderhuidse toediening wordt niet aanbevolen voor vrouwen en meisjes die enzyminducerende anti-epileptica gebruiken.
  • Het aanvullend gebruik van een barrièremethode moet worden besproken met vrouwen en meisjes op enzyminducerende anti-epileptica die ook orale anticonceptie of depot injecties progestageen gebruiken.

Aanvullend op de NICE-richtlijn is er gezocht naar relevante literatuur voor deze uitgangsvraag. Dit leverde een recente systematische review op (Gaffield,et al, 2011).

Gaffield et al. (Gaffield et al., 2011) verrichtten een systematische review, waarbij vanaf 1966 tot 3 mei 2010 werd gezocht in Pubmed en The Cochrane library naar artikelen over het gebruik van hormonale anticonceptiemethoden door vrouwen die anti-epileptica gebruiken. Er werden 43 artikelen geselecteerd en kwalitatief geanalyseerd. Een overzicht van het gevonden bewijs voor effecten van diverse anti-epileptica op de hormoonspiegels bij gebruik van anticonceptie is te zien in tabel 1. Voor effecten van gebruik van anticonceptie op de serumspiegel anti-epileptica werd minder bewijs gevonden. Wel werd in zes vergelijkende studies en twee case-series bij vrouwen met epilepsie aangetoond dat de serumspiegel lamotrigine toeneemt tijdens de stopweek bij gebruik van gecombineerde orale anticonceptie. Hetzelfde werd gevonden in een cross-over studie onder 16 vrouwen zonder epilepsie. In één van de vergelijkende studies (een cohortstudie onder 45 vrouwen) gingen sommige vrouwen over op uitsluitend progestageenbevattende orale anticonceptie, waarna de lamotrigine spiegel direct toenam. Dit ondersteunt de hypothese dat het progestageen de serumspiegel lamotrigine niet verlaagt. Volgens een farmacokinetische studie veranderde de concentratie lamotrigine niet als een vrouw een combinatietherapie van lamotrigine met valproaat gebruikte. Ook veranderde de concentratie lamotrigine volgens deze studie niet wanneer niet-hormonale anticonceptie werd gebruikt.

Voor het gebruik van valproaat werd in drie kleine farmacokinetische studies gevonden dat het gebruik van gecombineerde orale anticonceptie voor een versnelde klaring, en dus lagere concentraties valproaat zorgt.

Tabel 1. Gaffield et al. (Gaffield et al., 2011): bewijs ten aanzien van combinatie anti-epileptica en hormonale anticonceptie

Conclusies

Matig

Het is aannemelijk dat het gebruik van anti-epileptica de werking van hormonale anticonceptie kan beïnvloeden door een effect op de hormoonspiegels in het bloed.

(Gaffield et al., 2011) 

 

Matig

Het is aannemelijk dat door gebruik van gecombineerde hormonale anticonceptie de serumspiegel van lamotrigine wordt verlaagd.

(Gaffield et al., 2011) 

 

Laag

Er zijn aanwijzingen dat het gebruik van uitsluitend progestageen bevattende anticonceptie of niet-hormonale anticonceptie geen effect heeft op de serumspiegel van lamotrigine.

(Gaffield et al., 2011) 

 

Laag

Er zijn aanwijzingen dat door gebruik van gecombineerde hormonale anticonceptie de serumspiegel van valproaat wordt verlaagd.

(Gaffield et al., 2011)